Повеќето граѓани не знаат што е кредит

Македонските граѓани се задолжени над можностите и очајнички бараат излез од таа ситуација, а тоа е резултат на ниското ниво на финансиска писменост. На тоа, меѓу другото, се должи и огромната сума невратени кредити и реализирани хипотеки. Вакви сознанија има невладината организација Институт Отворено општество која веќе шест месеци ги обучува граѓаните како да ги управуваат своите финансии. Поконкретна слика за тоа како работат со своите пари и како се задолжуваат македонските семејства ќе има следниот месец, кога треба да се објават резултатите од анкетата што се спроведува во рамките на овој проект, но Милица Срдановиќ, програмски координатор, вели дека е фрапантно сознанието од обуките дека граѓаните не се доволно информирани ни за тоа што е каматна стапка, што е кредит, што значи задолжување на пет, а што на 15 години.
– Проектот на Институтот Отворено општество се спроведува во 20 земји што се најпогодени во кризата. Идејата кај нас дојде од Хрватска, каде што веќе се отворени и неколку консултантски фирми што работат на советување на граѓаните за управување на финансиите. Прво почнавме со едукација на Ромите, а потоа, поради економската криза проектот го проширивме на целото население. Зачудувачки е тоа што и во првиот случај, кога работевме со лица со основно образование, и во вториот, кога опфативме и граѓани со завршен факултет, непознавањето на оваа проблематика беше на исто ниво, се поставуваа исти прашања – вели Срдановиќ и додава дека учесниците во обуката учат како да ги управуваат парите со кои располагаат, како паметно да се задолжуваат и како да излезат од кризни ситуации. Освен класичната обука проектот опфаќа и печатење прирачник за управување на личните финансии „Мои пари“, кој се дели бесплатно, и блог моипари.кауза.мк.
На обуките посетителите добиваат совети како да располагаат со парите што ги имаат, како да се соочат со итните трошоци, учат како да штедат, што е кредит, камата, банкарска провизија, депозит, што значи да се „заглави“ жирант, како да се контролира долгот, но и како да инвестираат преку инвестициски фондови.
Професорката од Економскиот институт Климентина Попоска, која е еден од предавачите, вели дека вакво неформално образование на нашите граѓани им е неопходно зашто дури ни факултетски образованите луѓе немаат доволни познавања, додека во САД, на пример, управувањето на личните финансии се учи уште во основните училишта. Таа објаснува дека за да работи успешно со своите пари секое семејство треба да си ги знае финансиските цели, да ги планира приходите и трошоците, да штеди, да има фонд за итни настани како што е ненадејна болест и слично, кој, по правило, треба да покрива шестмесечни трошоци на семејството, паметно да се задолжува, да знае како да отплатува кредит и кога ќе се најде во непредвидена ситуација, но да го има во предвид и тоа дека навидум ситните, неопходни трошоци се крадливци на пари.
– Во фокусот не е богатењето, туку ги учиме луѓето да ги искористат можностите што ги имаат. Кај нас, на пример и за едуцираните и за другите луѓе е заедничко тоа што кога земаат кредит го избираат тој со подолг рок на отплата и со помала рата, а не водат сметка дека во тој случај плаќаат повисока камата. Ние советуваме пред да се земе кредитот да се процени колкава рата може да се издржи и неколку месеци по ред толку пари да се тргаат на страна за да се види дали кредитот ќе може редовно да се отплатува. Кога се гради куќа, а приходите се намалуваат, треба да се изградат помалку простории, а не да се влегува во ново задолжување што не може да се врати. Кога примањата ќе станат недоволни за да се враќа кредитот треба да се побара дополнителна работа, нешто да се продаде или да се скратат трошоците – објаснува Попоска. Таа уште предочува дека граѓаните треба да знаат дека земањето кредит значи и дополнителни трошоци за провизии, ставање хипотека, за предвремена исплата, дека 10 проценти од приходите во семејството треба да бидат заштеда и тие пари да се тргнат на страна веднаш кога ќе се прими плата, да се има дневен план на трошоци и друго.
Организаторите на проектот велат дека граѓаните се многу заинтересирани да ги добијат овие совети за што сведочи огромната посетеност на работилниците. Интересот е толку зголемен што освен во Скопје, обуки ќе почнат да се вршат и во Велес.

пишува: Светлана Вукчевиќ – ВРЕМЕ  25.09.2010

Знам дека скоро на никој не му е до запишување на трошоците, но ситуацијата во последниве година и пол, веројатно и најголемите мрзеливци ги натера да ги стават работите на хартија и да почнат да водат евиденција за трошоците и за тоа каде им протекуваат парите. Еве неколку работи кои на мене ми го олесниа водењето на трошоците:

1. Запишувајте ги трошоците секој ден – тоа е најтежок, но и најдобар начин за пратење на трошоците.

2. Споредувајте ја завршната состојба на пари која ја имате во паричникот и на вашата сметка на крајот од претходниот ден со завршната состојба од денешниот ден. Разликата мора да биде еднаква на трошоците, ако не е, значи сте заборавиле нешто да запишете

3. Кога одам на пазар понесувам со мене некоја округла цифра на пр. 1000 денари, за да можам да израчунам колку сум потрошил. 1000 денари минус онолку колку што ми останало во џебот, значи разликата отишла за јадење. Претходно се обидував да памтам што колку чини, но нешто не ми идеше затоа што купував на неколку штанда и на крај се губев во пресметките

4. Секаде каде што можам да платам со картица јас тоа го правам. Подобро картица него готовина.
– како прво помалку трошам кога имам само картица. Купувам и тоа што не ми треба.
– како второ не сакам да имам многу пари во паричникот или постојано да барам банкомат,
– како трето мразам кога цената од 396,00 ми ја заокружуваат на 400,00 денари, а вака со картица си плаќам 396,00 и
– она најважното, ако ја изгубам сметката, трансакцијата секогаш останува запишана, па со интернет банкарство секогаш можам да си проверам на што и колку сум потрошил. Моја препорака е секогаш да ја користите картицата затоа што полесно ќе си ги пратите трошоците.

5. Факт е дека кредитните картички се опасни, затоа што така се насобираат големи цифри, особено ако земете нешто на неколку рати. Со нив треба да бидете многу претпазливи, ја своите трошоци си ги плаќам однапред (пред да доспеат). Засто тогаш користам кредитна наместо дебитна? Па затоа што сепак добивам 10-20 дена на време, додека да стигне платата. Верувајте ми, дека и над кредитната картичка можете да имате добра контрола, сепак најтешко е да се контролира готовината.

6. Отворете траен налог за плаќање на режиските трошоци, ако до сега не сте го направиле тоа. Добро е тоа што сега можете да правите се преку интернет банкарство. А кога сме веќе кај трајниот налог, можете да отворите еден и за штедење

Ако се сетам на уште нешто, ќе допишам. Имате некој совет?

Од 25.08.2010 Google стартуваше со нов сервис која на корисниците ќе им овозможи разговор преку телефон и и компјутер во целиот свет, што уште повеќе ќе ги наведе луѓето да се откажат од фиксната телефонија.
За користење на услугата потребно е да имате g-mail акаунт. Разговорите кон САД и Канада се бесплатни до крајот на годината ( ние се обидовме – фунцкионира! ), а за останатиот дел од светот потребно е да имате кредит, слично како во при—пејд телефонијата. Минимален износ кој треба да го поседувате е 10$, може да го платите и надополнувате со платежна картичка. Достапен е и тарифник во кој се прикажани цените за телфонски повик по минута. За илустрација повик кон фиксна телефонија во Србија преку овој сервис е 0,09$ или 4,3 ден, за Грција 0,02$ или скоро 1 денар, што е далеку поевтино од цените на македонските оператори за фиксна телфонија кои изнесуваат 13,9 и 10,6 ден респективно.

Минатата недела Македонија славеше 2 празника, денот на Уставноста и Бајрам Рамазан. Верувам дека многу сопственици, претприемачи не беа многу задоволни од 2 неработни дена во среднината на неделата, бидејќи ја прави неефикасна и непродуктивна целата работна недела. Од аспект на бизнис тоа значеше една седмица неработење – резултат на нашиот менталитет. Користа е на страната на работниците кои добиваат дополнителен одмор од напорните работни места. Државните институции, јавните претпријатија и големите комапнии се придржуваа на законот, но помалите фирми често ги кратеа празниците или воопшто немаа прекин на работата. Од Министерството за труд и социјала велат дека се свесни за оваа појава и затоа во текот на двата празнични дена беа излезени на терен и контролираа дали сопствениците се придржуваат на законските директиви. Законот јасно укажува дека работодавачот треба да направи реорганизација и дека на работникот му следува дневница и пол и две и пол дневници за работа на државен празник. Секако дека пак треба да се запази да не се надмине неделно предвидениот број на работни часови на работникот. Не постои можност работникот да добие дополнителен слободен ден или некаков друг надомест. Трудовата инспекција направила записници за фирмите кои ги има прочешлано во двата празнични денови. До 15-ти Октомври ќе се направи уште контрола за да се види дали работодавачите нависитна имаат исплатено две и пол дневници. Во спротивно казните се 15 илјади евра за правно лице и 7500 евра за директорот.

РАБОТИЛНИЦА

Објавено во: Uncategorized | 4 Коментари  | Читања

(326)

Од 6-8 октомври во Велес, ФИООМ во соработка со Центарот за локален развој и демократија ФОКУС ќе организира работилница за финансиска писменост и управување со долг!


Ве молиме учеството на обуката да го пријавите пополнувајќи го ПРАШАЛНИКОТ

Цел на обуката е вработените учесници да се стекнат со основни знаења за управувањето со личните финансии, како и знаења за тоа како правилно да ги планираат трошоците и да управуваат со нив, односно како свесно да се заштитат од презадолженост.

Профил на учесниците:

Пожелно е учесниците да се во работен однос или да остваруваат приход по било каков основ(рента, хонорарна работа и сл.)

Ве молиме Вашето учество да го пријавите најдоцна до недела, 03.10.2010
Потврда за учеството на обуката и агендата ќе Ви бидат испратени по електронски пат по завршувањето на рокот за пријавување и селекција на кандидатите.

Обуката е бесплатна!

           Ако за паркирање потрошите една  цела просечна плата, вашиот автомобил во некој од централните скопски паркинзи би можел да остане 475 часа. Споредено со земјите во регионот најголеми издатоци за паркирање имаат жителите на Загреб, додека пак Црногорците имаат најевтин час за паркинг.

          Според истражувањето кое го направи белградската компанија Колиерс Интернешнл за една просечна плата во центрот на Љубљана може да се платат 940 паркинг – саати, а во Загреб е најскапо. Во центарот на главниот град на Хрватска еден час паркирање чини 1,5 евра и со една просечна плата може да паркирате само 490 часа. Слични на македонските се цените на паркиралиштта во Белград. Еден час за паркирање во некоја од градските гаражи во Белград  чини 80 евроценти и со една просечна плата возилото мже да остане 460 часа. Во земјите од регионот нјмали трошоци за паркинг имаат Црногорците. Во центарот на Подгорица еден час на некоја од градските гаражи изнесува 50 евроценти и со просечна плата, еден подгоричанец може своето возило да го паркира цели 950 часа. Цените пак во Белград се слични како во Македонија, но просечната плата кај нас е најмала во споредба со другите земји од регионот, иако таму просечната плата е повисока отколку кај нас. Но, иако цената по саат за паркинг во Љубљана е за 30 евроценти поголема отколку во Скопје, за Македонците паркирањето е значително поголем издаток отколку за жителите на Љубљана. Дури и во споредба со Загреб каде што паркингот за еден час е двојно поскап за разлика од некои од главните скопските гаражи, скопјани за паркирање побрзо би ја потрошиле својата просечна плата, за разлика од загрепчаните.

        Според ова истражување, паркингот во Скопје не е најевтин, споредено со земјите во регионот. На почетокот на минатата година, паркирањето во центарот на Скопје поскапе од 30-50%. Цената на паркингот во Скопје во последните неколку години континуирано се зголемува. Според последното поскапување на почетокот на минатата година за еден час во некои од паркинзите во строгиот центар на Скопје, возачите треба да платат 45 денари за да го остават своето возило. Објаснувањето од  ЈП Градски паркинг за повисоката цена на паркирањето има за цел да ги покрие трошоците на системот за зонско паркирање и да го регулира приливот на автомобили во строгиот центар на градот.

Влезот во Европската Унија им носи многу предности на земјите – членки, а една од нив се состои во тоа дека земјата се чувствува посигурна кога некој ќе и позајми пари. Тоа значи не само дека државата може поевтино да се задолжува во странство, туку дека тоа можат поевтино  да го прават и банките во таа земја. А ако банките можат поевтино да се задолжуваат на странските пазари, тогаш можат и да им даваат кредити на своите штедачи по пониски каматни стапки.

Ако земјата – членка се одлучи и на тоа да го воведе еврото како службена валута на својата земја, тоа носи и нови предности. Од една страна, граѓаните заштедуваат на менувачките провизии, бидејќи голем број луѓе од овие простори се навикнати да вложуваат дел од парите во евра, а од друга страна, заштедите се остваруваат и при кој било вид на плаќање или примање на уплати од странство.

Секако, со воведувањето на еврото како официјална валута, ќе се намали и ризикот од инфлација бидејќи еврото е една од најстабилните светски валути.

Во Европската Унија е познат поимот  SEPA (Single European Payments Area – единствено европско подрачје на плаќање ) кој означува иницијатива за создавање на заедничка европска финансиска инфраструктура и вклучува креирање на зона во која сите плаќања ќе се сметаат како плаќања во земјата. Тоа значи дека, во случај на воведување на еврото како официјална валута од страна на Република Македонија, за сите плаќања и работи што се изведуаат во единственото европско подрачје на плаќање, треба да има само една банкарска сметка. Тука се работи за многу крупен чекор кој би требало да им донесе голема заштеда не само на компаниите, туку и на обичните граѓани.

Воведувањето на еврото како официјална валута, сепак има и своја темна страна бидејќи трговците често го користат како изговор за неоправдано подигање ан цените на своите производи. Но, Европската Унија се бори и против таквата практика. Според студијата на Германската централна банка, компаниите во такви случаеви, често ги зголемувале цените на своите производи, но потрошувачите одбивале да ги купуваат во количини како претходно. За зголемувањето на цените на производите и услугите со воведувањето на еврото како официјална валута во некоја земја, постоеле три причини. Една причина била трошокот за премин на работење со нова валута. Другата причина била заокружување на цените на поголемиот износ, за тие да изгледаат маркетиншки поатрактивни. Третата причина била наједноставна – обид што повеќе да се ограбат потрошувачите.

Спротивно на некои очекувања, воведувањето на еврото за неоправдано покачување на цените најчесто го користеле рестораните и кафе – баровите, но и сервисерите на автомобили, фризерските салони, водоинсталатерите и сличните професии, а не големите компании.

Практиката за неоправдано подигнување на цените поради воведувањето на еврото не поминува така лесно, а за тоа ни говори примерот на еден кафе – бар во Италија, кој ги зголемил цените за една третина, па за казна морал да им плати надоместок на своите посетители.

Начинот на пресметка на нето платата, според новиот концепт на бруто плата, е следен:

1. Цела (бруто) плата;

2. Придонеси од задолжително социјално осигурување;

2 .1 – Придонес за пензиско и инвалидско осигурување (19%);

2 .2 – Придонес за здравствено осигурување (7,5%);

2 .3 – Придонес за осигурување во случај на невработеност (1,4%);

2 .4 – Дополнителен придонес за задолжително здравствено осигрување во случај на повреда на работа и професионално заболување (0,5%);

3. Вкупен износ на придонеси од задолжително социјално осигурување (2.1 + 2.2 + 2.3 + 2.4);

4. Основица за пресметка на персонален данок од плата (1 – 3 – 4.1);

4 .1 – Износ на месечно лично ослободување од персонален данок на доход ( фиксно 7000);

5. Износ на персонален данок од плата (10%);

6. Чиста плата (нето плата што ја добива работникот + хранарина и превоз);

Во екот на летната сезона, расте интересот за потрошувачките кредити. Банкарите велат дека граѓаните најмногу бараат кредити за да одат на летување. Податоците покажуваат дека  дури половина од кредитите кои ги зеле од банка се по основ на кредитини картички и минус на картички.   – извор:   бизнис магазин “Капитал” бр.560       

Нешто за Лизинг

Објавено во: Кредити | Остави коментар  | Читања

(272)

Лизингот првенствено е наменет за правните и физичките лица што обавуваат некоја слободна професија (адвокати, слободни уметници, итн.). Ако спаѓате во оваа категорија, верувам дека ќе најдете некои интересни предности за купување, на пример, нов автомобил токму со овој начин на финансирање.

   Има два основни вида на лизинг, а тоа се оперативен и финансиски лизинг. Кај оперативниот лизинг, основната смисла е користење на предметот на лизинг без стекнување на сопственост, враќање на предметот по договорениот период на користење и евентуално земање на нов. Доколку имате фабрика, месечната закупнина влегува во трошокот, а ДДВ во основицата пред одданочувањето.

   Во принцип кај оперативниот лизинг не можете да го откупите предметот на лизинг, па за негово користење морате да оставите одредена гаранција (најчесто 20%).

Кај финансискиот лизинг, целта е користење, но и стекнување на сопственост над предметот на лизинг. Во трошокот влегува само дел од отплатата (каматата), а ДДВ на каматата влегува во основицата пред одданочувањето. Со договорот за финансиски лизинг, во основа е предвиден и откуп на предметот на лизинг. Како и кај финансискиот лизинг, вообичаено е плаќање на аконтација во одреден процент од вредноста на предметот на лизинг.

← Previous PageNext Page →